The last of the imperfections (defilements) of the mind is negligence. The Pali word is pamāda, meaning heedlessness or negligence. It’s opposite is appamāda, meaning heedfulness, diligence, or zeal — the cornerstone of all skillful mental states.
So to counteract negligence, diligence must be applied to all of the previously mentioned defilements of the mind. If we are diligent, we know when the imperfections are present and we can look for ways to work with them so they don’t overwhelm us. If we are negligent, the defilements use our minds as playgrounds. Every time we interrupt or block a defilement, we strengthen our wisdom. Every time we allow a defilement to roam freely in our minds, that defilement is strengthened.
Vigilance is the path to the Deathless,
Negligence the path to death.
The vigilant do not die;
The negligent are as if already dead. (21)
Through effort, vigilance,
Restraint, and self-control,
The wise person can become an island
No flood will overwhelm. (25)
Unwise, foolish people
Give themselves over to negligence.
The wise
Protect vigilance as the greatest treasure. (26)
– Dhammapada verses, translated by Gil Fronsdal
The Buddha praised diligence for its ability to support the essential ingredients of awakening, the five spiritual faculties:
Bhikkhus, when a bhikkhu is established in one thing, the five faculties are developed, well developed in him. In what one thing? In diligence.
And what, bikkhus, is diligence? Here, bhikkhus, a bhikkhu guards the mind against the taints and against tainted states. While he is guarding the mind thus, the faculty of faith goes to fulfilment by development; the faculty of energy…the faculty of mindfulness…the faculty of concentration…the faculty of wisdom goes to fulfilment by development.
It is in this way, bhikkhus, that when a bhikkhu is established in one thing, the five faculties are developed, well developed in him.
– SN 48.56, translated by Bhikkhu Bodhi
So, the mental activity of “guarding the mind” is key to making progress against our own defilements. When we bring this knowledge to mind again and again, we are doing the work of awakening.
The Buddha’s final words in this world were about diligence:
All conditioned things are subject to decay. Strive on with heedfulness.
– from DN 16, translated by John Kelly

Imperfections that defile the mind:
(1) covetousness and unrighteous greed
(2) ill will
(3) anger
(4) revenge
(5) contempt
(6) a domineering attitude
(7) envy
(8) avarice
(9) deceit
(10) fraud
(11) obstinacy
(12) presumption
(13) conceit (māna)
(14) arrogance
(15) vanity
(16) negligence
from MN7, translated by Bhikkhu Nanamoli and Bhikkhu Bodhi

កូន​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​​​មិនទាន់​ យល់​ច្បាស់​ពី​ពាក្យ​ថា សុភាវធម៌ សុជីវធម៌ សីលធម៌ និង គុណធម៌ នៅ​ឡើយ​ទេ

ដោយ ជលស័យ -ថ្ងៃទី 12/07/2015|ម៉ោង 10:33am

 ពាក្យ​ថា​ សុភាវធម៌ សុជីវធម៌ សីលធម៌​ និង គុណធម៌ គេ​តែង​តែឮ​វា​ជា​ញឹក​ញាប់ ក៏​ប៉ុន្តែ កូន​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​​មិន​ទាន់​យល់​ច្បាស់​ពី​អត្ថន័យ​ និង ចែក​ឲ្យ​ដាច់​រវាង​ពាក្យ​ទាំង​អស់​នេះ​នៅ​ឡើយ​ទេ។ រហូត​មាន​អ្នក​ខ្លះ​បាន​ប្រើប្រាស់​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​ មិន​បាន​យល់​ពី​វា​ ដោយ​គ្រាន់​តែ​ឮ​គេ​ថា និង​កាត់​ន័យ​យល់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ទៀត​ផង។

 

និយាយ​អំពី​ក្រ​៥​យ៉ាង
ក្រ​កិច្ច, ក្រ​កល, ក្រ​ដឹង, ក្រ​យល់, ក្រ​វៃ​ច្នៃ​ទាស់
ក្រ​ទាំង​៥យ៉ាង​នេះ​មាន​អត្ថន័យ​ថា៖
១- ក្រ​កិច្ច គឺ​ការ​អ្វី​ៗ​ដែល​គេ​ត្រូវ​ធ្វើ​ហៅ​ថា​កិច្ច​ៗ​នេះ​ក្រ​ពុំ​មែន​ងាយ​ទេ;
២- ក្រ​កល គឺ​ឧបាយ​កម្ចាយ​ហេតុការណ៍​ណា​មួយ​ហៅ​ថា កល​ៗ​នេះ​ក៏​ក្រ;

៣- ក្រ​ដឹង គឺ​ការ​ដឹង​រឿង​ហេតុ​អ្វី​ៗ​ក៏​ក្រ ព្រោះ​ពុំ​ងាយ​បាន​ដឹង​ជា​ប្រាកដ​ទេ ច្រើន​តែ​ដឹង​លំ​ៗ​ស្រោល​ៗ;

៤- ក្រ​យល់ ការ​យល់​នេះ​ក៏​ក្រ ព្រោះ​ច្រើន​តែ​បាន​ដឹង​ ប៉ុន្តែ​ពុំ​យល់ ដូច​គេ​សួរ​ថា អ្នក​ឯង​បាន​ដឹង​រឿង​ហ្នឹង​ទេ? -ឆ្លើយ​ថា ដឹង, ចុះ​យល់​ទេ តើ​រឿង​ហ្នឹង​យ៉ាង​ម៉េច? -ខ្ញុំ​ពុំ​យល់​ទេ;

៥- ក្រ​វៃ​ច្នៃ​ទាស់ ការ​ទទឹង​ទាស់ ឲ្យ​គេ​ទាស់​គាំង​ភ្លាម ត្រូវ​តាម​ការ​ពិត ឬ​ត្រូវ​ត្រង់​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់ ញ៉ាំង​គេ​ឲ្យ​សួរ​សាប ឬ​តវ៉ា​ថា​ម៉េច​ទៅ​ទៀត​ពុំ​កើត ហៅ​ថា​វៃ​ច្នៃ​ទាស់​ៗ នេះ​ក៏​ក្រ​ណាស់​ ជាង​ក្រ​ទាំង​៤​ខាង​លើ​ទៅ​ទៀត។

ក្នុង​ អត្ថបទ​នេះ​នឹង​លើក​យក​ចរណៈ​១៥​របស់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​មក និយាយ​ជា​បន្ត​ទៅ​ទៀត គ្រាន់​បាន​ជា​ឈ្នួន​នៃ​សតិបញ្ញា​ក្នុង​ការ​សិក្សា​រិះ​គិត​ត​ទៅ។